ARCHITECT.NEMONEH.COM
مقاله ها
 
مقاله ها

مقالات
مقایسه ورودی خانه های ابیانه و یزد
<<ورودی

مقدمه

روستای ابیانه یکی از روستاهای زیبای اصفهان است و همانند ماسوله و کندوان از جمله بهترین نمونه تلفیق معماری و طبیعت است . از خصوصیات بارز این روستا قرار داشتن در دامنه کوهپایه کرکس و در یک دره نسبتا وسیع است . اقلیم کوچک این منطقه ب رخلاف قرار داشتن آن در کویر نسبتا معتدل و سرسبز است و با زمستان های سرد و تابستانهای نسبتا گرم و این اقلیم بافت روستا و فرم ابیانه و همچنین نوع مصالح را تحت تاثیر قرار داده است در ابیانه اغلب ساختمانها دو و سه طبقه و مکعب شکل می باشد و برون گرا بودن خانه های این روستا یکی از ویژگیهای معماری این منطقه است و استفاده از نوگیرها در این روستا نیز متداول است زیرا بازشوها اغلب در یک سمت ساختمان است و مصالح بکارفته در معماری ابیانه سنگ ماسه و خشت و تیر های چوبی است و همین خاک آن به علت دار ا بودن اکسید آهن است رنگ خانه های این روستا را تحت تاثیر قرار داده است خانه های ابیانه به علت نوع اقلیم فاقد حیاط مرکزی است .



یزد معمولا به نام پای تخت کویر معروف است به علا این که در وسط دشت مرکزی قرار گرفته است . وضع معماری یزد یک نوع معماری خاصی را به وجود آورده است که نمونه بارز آن حیاط مرکزی است که باعث به وجود آمدن یک اقلیم کوچک یا خرد در خانه است که این امر به دلیل اقلیم گرم و خشک این منطقه در خانه خود اقلیم سرسبز با باقچه و حوض آب به وجود می آید و با توجه به این اقلیم تابستان نشین و زمستان نشین را به وجود می آورد . معماری یزد یک معماری خشتی است وجود بادگیر ها و برجهای بلند از نمونه های دیگر این نوع معماری است که همین عوامل باعث درونگرایی این خانه ها است . تفاوتهای بارزی که بین این دو معماری وجود دارد داشتن حیاط مرکزی و درون گرا و برون گرا بودن این دو نوع خانه می باشد .



در این مقاله سعی شده است که فضای ورودی این دو نوع معماری را اعم از شباهتها و تفاوتها مورد مقایسه قرار دهیم .

مقایسه ورودی خانه های ابیانه و یزد

در ابتدا به معرفی عناصر فضه های ورودی می پردازیم و در ادامه به مقایسه این عناصر د خانه های یزد و ابیانه می پردازیم .
عناصر فضای ورودی : 1- سردر 2- هشتی 3- راهرو ( دالان )

سردر

اغلب خانه بخصوص خانه خای مجلل دارای سردر یا درگاه بوده اند معمولا دیوار های بیرونی کاه گل بوده است و فقط سردر مجلل ساخته می شد . نسبت عرض به تورفتگی سردر معمولا یک به دو است . سکوهای کناری پاخوره نام داشتند و برای نشستن کسانیکه با صاحب خانه کار داشتند ولی لازم نبود وارد خانه شوند تعبیه شده است . تو رفتگی کنه و پوشش آن را کنه پوش ( نیم گنبد ) می نامیدند کنه پوش را معمولا با کاربندی می پوشاندند در پایین کاربندی که لنگه های بزرگ گچی تکیه می کنند از لب بند ( تویزه های کوچک ) استفاده می کردند . در اصلی سردر و در جاهایی دروازه گفته می شده است .

اجزای سردر متشکل از چهار چوب و قابهای روی آن بوده است ( قاب ایرانی معمولا متشکل از دو قاب مربع در بالا و پایین و یک قاب مستطیل در وسط بوده است ) در صورت پهن بودن عرض در قاب وسطی به شکل مربع در می آمده است . تخته هایی را که کنار هم قرار می گیرند به وسیله گل میخ با تخته ای که در پشت آن قرار داشت به هم وصل می شدند . برجستگی های عمودی وسط که از بیرون دیده می شود دماقه نام داشت . دو عنصر فلزی حلقه برای زنان و کوبه برای مردان بر روی اغلب درها جای داشته است .



اجزای اصلی در :

1- دو قطعه چوب عمودی که در دوطرف در به کار رفته ویدان باهو می گویند .
2- قطعه چوبی به ارتفاع چهار گره ( 6/26 سانتی متر ) در پایین لته کام زبانه به با هو ها پیوسته است که در اصطلاح درودگری به یاسار معروف است و همان جای پا و پاخور صحیح آن یاسار .
3- قطعات افقی چوب که باهو ها را در سه جا به هم متصل می کنند به نام کش و میان کش معروف است .
4- دماغه : چوب نازکی است که در روی درز میانی لته ها کوبیده شده و بوسیله گل میخ به یک لته پیوسته است . دماغه معمولا چیزی شبیه به سر ستون و پایه ای نظیر به ته ستون است .
5- قاب که گاهی پر و گاهی مشبک است .
6- چهار چوب از پنچ قطعه چوب تشکیل شده که دو تای آن عمودی و سه تای آن افقی (یکی در بالا و دو تا در آستانه بطور افقی ) بکار رفته و میان دو پاره چوب افقی پایین آستانه کوبیده می شود و قطعه افقی بالای چهار چوب دو شاخک دارد که در دیوار استوار می شود
7- کلاغپر : معمولا از یک قطعه چوب یا تخته افقی تشکیل شده که پشت شاخ چهار چوب جای می گیرد و گاهی هم از هم جدا به شکل ذوزنقه است .
8- پاشنه گرد : یک قطعه چوبی افقی است که در پشت آستانه کوبیده شده و جای پاشنه ها را در آن بریده اند گاهی هم پاشنه گردها جدا از هم در دو گوشه پایین دراز چوب سنگ یا خشت پخته تعبیه می شود .
9- چفت : هر لته در بالا با یک یا دو رشته زنجیر ظریف مجهز شده که ته آن با قبه ای روی پولک به لته و سر آن با سد چفتی مادگی دار به سفت چهار چوب بسته می شود .
10- پا چفت : چفت کوچکی است که لته ها را به پایین چهار چوب می بندد .
11- سفت : حلقه ای فلزی است که دربالا و پایین چهار چوب کوبیده شده از زبانه چفت بیرون است .

در ابیانه دیواره های کناری سردر ستبر و ضخیم تر از نوع مشابه خود در یزد است این عمر به علت سرمای موجود در ابیانه و عایق بودن دیوارهای خشتی در برابر سرما در هر دو فضا ها سردر دارای کمی تو رفتگی است و نسبت آن یک به دو است در هر دو نمونه سکوهای کناری که پاخوری نام داشتند وجود دارد .

هشتی

بعد از سردر ورودی وارد هشتی یا کریاس می شوند هرچند که در بیشتر مواقع شکل آن هشت ضلعی است اما این به مفهوم هشت یا هشت ضلعی نیست . هشتی ها می توانند به شکل مربع و یا شش ضلعی باشند .

منظور از هشت چیزی است که از فضای داخلی خانه بیرون آمده است و تنها جایی که با بیرون خانه در ارتباط است این فضا و راهرو های پیچ در پیچ منتهی به حیاط اندرونی و بیرونی است که مانع دید افراد غریبه و نا محرم به داخل حریم مقدس خانواده می شده است ایجاد مکث تقسیم فضایی جهت انتظار از عملکردهای جالب این عنصر می باشد .

هشت ضلعی هایی که در ایران به کار ربته اند در هشتی های خانه هم مورد استفاده قرار می گرفت که عبارتند از :
1- هشتی گوش کامل
2- هشت و نیم هشت
3- نگینی
4- کشکولی

داخل هشتی عناصر مختلف مثل سکو – چراغداران و برای رفتن به فراور ( اتاق بالای هشتی ) پله ای درنظر کرفته می شد . پوششهای هشتی ها بسیا متنوع و معمولا با کاربندی های زیبا پوشدیه شده است . اما مقایسه بین هشتی خانه های یزد و ابیانه بدین گونه است که اکثر هشتی ها در خانه های یزد به صورت هشت ضلعی یا شش ضلعی ویا به ندرت چهار ضلعی است ولی در خانه های ابیانه هشتی ها در اکثر موارد به صورت چهار ضلعی است – در هر دو نوع خانه هشتی ها برای مانع دید افراد غریبه و نا محرم به داخل حریم خانه است همچنین این فضا کاربردی برای ایجاد مکث تقسیم فضایی و جهت انتظار برای عملکردهای دیگر طراحی شده است .

تفاوت دیگر این فضا در این دو نوع خانه این فضای عملکردی در خانه های ابیانه در اکثر موارد در طرفهای مقابل خود با پله مرتبط بوده این پله ها باعث ارتباط بین ورودی و فضا های دیگر خانه به خصوص طبقات بالا بوده است که این مورد برخواسته از اقلیم این منطقه است ( خانه های طبقاتی ) اما در خانه های یزد هشتی علاوه بر ایجاد مکث و تقسیم فضایی عملکردی به طور مستفیم با دالان یا راهرو ها دارد و به این وسیله به حیاط مرکزی و قسمتهای دیگر خانه مرتبط می کند تفاوت دیگر این فضا ها این است که در خانه های ابیانه فضای بالای هشتی اتاقی به نام اتاق بالای هشتی وجود دارد ولی در معماری یزد این گونه فضاها به ندرت یافت می شود ته این ویژگی ها برخواسته از اقلیم این ناحیه است .

در هشتی های خانه های یزد عناصری مانند سکو و چراغداران دیده می شود و پوشش هشتی ها نیز بسیار متنوع است . و معمولا با تکنیکهای معماری سنتی پوشانده می شود ولی در هشتی خانه های ابیانه به ندرت این عناصر و الگو ها را می بینیم و بیشتر جنبه عملکردی و ارتباط با فضاهای دیگر خانه را دارد .



راهرو

برای وارد شدن به فضا های مختلف از جمله فضاهای مهمانی و اندرونی می بایست از راه رو های پر پیچ و خم عبور کنند . راهروهای پیچ در پیچ خانه را دالان می گفتند . راهرو سرپوشیده

بزرگ را دالان می گویند دوطرف سه دری ها نیز راهرو قرار گرفته است اگر در دو طرف تالار راهرو ها کمی پهن تر باشد آن را تخت گاه می گویند .

این فضا در خانه های یزد یک فضای کاملا عملکردی است و وسیله ارتباطی بین هشتی با حیاط مرکزی و دیگر فضای خانه است اما در خانه های ابیانه دالان یا راهرو تبدیل به پله می شود و به فضا های دیگر خانه که در طبقات بالا است مرتبط می شوند . البته این تئوری در مورد فضای ورودی به خصوص در خانه های یزد وجود دارد که فضای هشتی و دالان های خانه یک فضای تاریک و کم نوری است واین تاریکی و کم نوری به دلیل آن است که وقتی مهمان غریبه یا نا محرم که وارد خانه ( حیاط مرکزی ) می شود از این فضا می گزرد مردمک چشم انسان در اثر تاریکی فضا برای دریافت بیشتر نور باز می شود و پس از گذشتن این فضای تاریک و ورودی فضای باز و پر نور ( حیاط مرکزی ) چشم برای دیدن تا چند ثانیه دچار مشکل است ( باز و بسته شدن مردمکهای چشم ) و در این زمان کوتاه زنان و دوختران در حیاط مرکزی می توانند خود را از چشم نامحرم بپوشانند اما این موارد در خانه های ابیانه وجود ندارد .

نتیجه گیری

با مطالعه و انجام این تحقیق می توانیم به این نتیجه برسیم که ورودی های خانه های ابیانه و یزد چه از نظر فرم و چه از نظر عملکرد هردو متاثر از نیازهای انسان و نیازهای فرهنگی و اقلیم این دو ناحیه است و باید برای درک معماری این دو ناحیه و یا نواحی دیگر ایران در مورد فرهنگ جامعه نیاز های انسانها اقلیم و روانشناسی مردم آن ناحیه مطالعات ویژه ای داشت که مطمئنا معماری آن متاثر از این موارد است .



-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

مسعود زمانیها منبع :
 
مقالات
نظر شما
نام
ایمیل
تلفن
پیغام
 
 
 
مقالات
نظر شما

نام : فرشته
پیام :سلام من عاشق روستای ابیانه هستم و از مطالب مفیدتون ممنونم

نام :مسعود زمانیها
پیام :لطف دارید

نام :بهاره
پیام :مطالب خوب ولی پس عکساش کو؟ شماوقتی شرح می دهید حتما باید نمونه ای از عکس آن رانیز نشان دهید.

نام :مسعود زمانیها
پیام :بله حتما

نام :نازنین
پیام :عاشقتم خیلی بدردم خورد

نام :مسعود زمانیها
پیام :خوشحالم که مفید بود

نام :جمشید
پیام :سلام من دانشجوی رشته معماری هستم و احتیاج به طرح هادی روستای ابیانه دارم یا حداقل عکس خانه ها خواهش میکنم اگر امکانش هست در این زمینه کمکم کنید.تشکر

نام :مسعود زمانیها
پیام :متاسفانه طرح هادی ابیانه را ندارم از دوستان اگه کسی داره به دست ایشون برسونه

نام :صالح
پیام :خوب بود. ممنون. مخصوصا پرداختن ب جزئیات از قبیل اندازه ها و توصیفات. خوب بود این جزئیات ب همراه عکس ها و نقشه ها توضیح داده میشد.

نام :مسعود زمانیها
پیام :خوشحالم که به دردتون خورد ، در اولین فرصت عکس هم بهش اضافه می کنم

نام :رها
پیام :سلام
ممنون بابت مطالب مفیدی که ارایه دادید.
من دانشجوی معماری هستم و به طرح هادی و نقشه های یکی از بناهای روستا نیاز دارم ممنون میشم اگه امکانش هست کمکم کنید.

نام :hesam
پیام :ali bod

نام :مسعود زمانیها
پیام :لطف داری

نام :شیرین
پیام :از مقالتون برای تحقیقم مطلب برداشتم! خدا کنه استادمون قبول کنه ! آخه خیلییییییییی گیر

نام :مسعود زمانیها
پیام :ایشالا که گیر نده

نام :امجد
پیام :جالب بود?بخصوص نظریه ای ک درباره ی راهرو تاریک در خانه های یزد نوشته بودین?

نام :مسعود زمانیها
پیام :لطف داری

نام :khanverdi
پیام :با سلام و خسته نباشید مطالب ارزشمندی بود ایا میتونم این مقاله رو داشته باشم ممنون از شما

نام :مسعود زمانیها
پیام :بله حتما

 
صفحه اصلی
صفحه اصلی
مقاله ها
مقاله ها
تمام مقاله ها ::________
به ترتیب حروف الفبا ::________
آثار معماری
آثار معماری
آرشیتکت های نمونه
آرشیتکت های نمونه
آثار آرشیتکت ها
آثار آرشیتکت ها
سبک ها
سبک ها
فرهنگستان
فرهنگستان
خبرنامه
خبرنامه
درباره ما
درباره ما
ارتباط با ما
ارتباط با ما



| صفحه اصلی | درباره ما | ارتباط با ما | نقشه سایت | مقاله ها | آثار معماری | آرشیتکت های نمونه | آثار آرشیتکت ها | سبک ها | فرهنگستان |




کلیه حقوق این سایت وابسته به گروه نمونه می باشد
بازنشر مطالب منتشر شده در نمونه، در ساير سايت‌هاي اينترنتي ممنوع است، مگر به صورت لينك به صفحه‌ي مربوط در نمونه
© 2003_2015  nemoneh.com